Làng Lạng Côn - Nơi lưu giữ truyền thuyết về bánh đa
25/08/2016 - 09:52
Làng Lạng Côn - Nơi lưu giữ truyền thuyết về bánh đa

    Không biết từ bao giờ, canh bánh đa cua trở thành món ăn nổi tiếng của thành phố Cảng. Với mong muốn đi tìm nguồn gốc của món ăn đặc biệt này, chúng tôi về làng làm bánh đa truyền thống trên địa bàn huyện Kiến Thụy, nơi còn lưu giữ câu chuyện truyền thuyết từ thế kỷ thứ 10.

      Dựa trên những tài liệu của Hội khoa học lịch sử Hải Phòng, chúng tôi về chùa Lạng Côn (Sùng Khánh tự) ở làng Lạng Côn, xã Đông Phương (huyện Kiến Thụy) được Bộ Văn hoá-  Thông tin công nhận là di tích lịch sử văn hoá năm 1993. Ngôi cổ tự này được xây dựng từ thời Lý- Trần, trải qua nhiều cuộc trùng tu lớn, là một danh lam thắng cảnh của huyện Kiến Thụy. Trước kia, chùa Lạng Côn và đình Lạng Côn cùng trong khuôn viên theo lối "tiền Thánh hậu Phật". Hiện đình không còn nên trong chùa, bên cạnh ban thờ Phật còn có ban phối thờ 2 vị thành hoàng làng là Chu Xích Công và Trần Quốc Thi (được phong là Phò mã đô uý, Văn Định Vương, Lạng Giang trấn đô thống chế Văn nhượng hầu). Truyền thuyết của 2 vị gắn liền với sự ra đời của món bánh đa nhúng và bánh đa nướng ngày nay.

Nghề làm bánh đa nướng làng Lạng Côn có lịch sử hàng trăm năm.
Nghề làm bánh đa nướng làng Lạng Côn có lịch sử hàng trăm năm.

    Theo lịch sử của làng, vào thế kỷ 10, ông Chu Xích Công là người Hoa đến làng Lạng Côn mở trường, dạy học. Sau này, ông được tiến cử vào triều Lê và được Lê Hoàn tin dùng làm tướng. Khi giặc Xiêm đến xâm chiếm, ông được theo nhà vua đi đánh trận. Ông chế tạo một loại lương khô đặc biệt là bánh đa với nguyên liệu chủ yếu từ gạo. Bánh đa nhúng vào nước sôi, thêm chút muối cho vừa miệng, trở thành món ăn cho quân lính chinh chiến nơi xa. Còn loại bánh đa tráng mỏng, phơi khô, nướng trên than hoa, ăn giòn tan, vị ngọt bùi vừa dễ ăn lại có thể để được rất lâu. Sau khi lập công lớn, thắng trận, trở về làng Lạng Côn, ông đem theo bí quyết làm bánh đa dạy cho dân làng. Khi ông mất, dân làng tôn làm thành hoàng làng, lập miếu thờ. Đến thế kỷ 13, vị quan nhà Trần là Trần Quốc Thi về Lạng Côn giúp dân mở mang nông nghiệp, dựng trường học chữ. Ông kế thừa và phát triển bánh đa trở thành loại lương thực dễ làm, dễ chế biến và bảo quản mà vẫn ngon miệng. Trong cuộc chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông, Trần Quốc Thi đóng góp quân lương cho quân đội nhà Trần, góp phần làm nên chiến thắng lừng lẫy. Sau khi ông mất, dân làng đưa ông vào miếu thờ như một vị thành hoàng.

 

    Trải qua nghìn năm lịch sử, món bánh đa ngày càng được sử dụng rộng rãi. Nước sôi được thay bằng nước nấu cua, thêm những loại rau, gia vị đặc trưng, góp phần tạo nên danh tiếng cho món canh bánh đa cua nổi tiếng của thành phố Cảng. Món bánh đa nướng giòn, ngọt, bùi cũng là món ăn được nhiều người yêu thích. Làng Lạng Côn giờ chủ yếu làm bánh đa nướng vì bánh đa nhúng có thời gian bảo quản ngắn hơn, khó cạnh tranh với các cơ sở khác được đầu tư hệ thống máy móc công suất lớn. Ông Hoàng Văn Mạch là người được sinh trong gia đình có truyền thống 4 thế hệ làm bánh đa ở làng cho biết: bắt nhịp với những nhu cầu của cuộc sống ngày càng phát triển, cách đây chục năm, người Lạng Côn chịu khó lặn lội vào miền Trung, rồi Đà Nẵng để học hỏi, sáng tạo mô hình sản xuất bánh đa bằng máy công nghiệp cho phù hợp với công việc.

 

    Dù làm bằng tay hay bằng máy, người Lạng Côn vẫn có những bí quyết riêng để làm ra những tấm bánh đa thơm ngon có tiếng. Những hạt gạo dẻo thơm được tuyển lựa kỹ càng, cho vào ngâm từ đêm hôm trước. Từ tờ mờ sáng, cả làng náo nức bắt tay vào việc. Tiếng máy xay, cối xay, tiếng người nói cười, bước chân qua lại rộn rã. Dưới mái ngói đen khói bếp, hơi nóng của bánh, của nước bốc lên nghi ngút, bảng lảng xiên qua những tia sáng rọi chéo từ ô cửa thoáng, tạo nên màn sương bạc mờ mờ, ảo ảo, thỉnh thoảng lại ánh hồng rực rỡ bởi tia lửa đỏ hắt ra từ cửa bếp lò mở để thay than. Những chiếc bánh được tráng không quá dày, cũng chẳng quá mỏng, đủ độ phồng để bánh nở giòn khi nướng.

 Khi mặt trời ló rạng, hàng loạt phên bánh được bày ra phơi khắp làng. Những chiếc bánh đa Lạng Côn thơm và giòn hơn khi được trải mình qua nắng sớm đầu hôm. Phơi chỉ đủ độ nắng trong khoảng 2 giờ, các phên bánh được thu lại, xếp chồng lên nhau. Không phơi kiệt, cũng không cất bánh đi ngay để tránh giòn gẫy, khó bảo quản trong quá trình vận chuyển mà vẫn giữ được bánh không ẩm mốc, ấy là cái khéo của người Lạng Côn. Nghề làm bánh đa nướng phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Tháng nào trời nắng nhiều, làm được 20 ngày; mưa, rét, chỉ làm được 15- 17 ngày. Để tránh phụ thuộc vào thời tiết, một số hộ xây lò sấy nhưng bánh đa chỉ để được 1 tuần rồi tự vỡ vụn. Người Lạng Côn tin rằng không gì thay thế được ánh nắng mặt trời, bởi bánh đa được làm từ lúa gạo sinh ra từ đất và lấy mặt trời làm hình mẫu.

      Có lẽ vì thế mà xã Đông Phương từng có nhiều nghề thủ công truyền thống, đến nay chỉ nghề làm bánh đa ở làng Lạng Côn còn giữ được. Về thăm làng Lạng Côn, du khách không chỉ được tham quan quy trình sản xuất bánh đa truyền thống, được thưởng thức những chiếc bánh đa giòn tan, ngọt bùi, mà còn được biết thêm truyền thuyết về loại bánh đặc biệt này.

 Bảo Nam

(Nguồn: Làng Lạng Côn Nơi lưu giữ truyền thuyết về bánh đa//Báo Hải Phòng. – ngày 22/07/2016)


  Gửi tin phản hồi Gửi Email In bài viết
Ý kiến bạn đọc gửi
Tin tức này chưa có ý kiến nào
Thông tin truy cập
 
Đang tải dữ liệu...
 










Liên kết website